تحریریه 
به گزارش نیویورکتایمز با نزدیک شدن به پایان سال ۲۰۲۵، آمارهای «فدراسیون ملی خردهفروشی» (National Retail Federation) نشان داد که حجم مخارج تعطیلات برای اولینبار در تاریخ از مرز یک تریلیون دلار فراتر رفت. اما این عدد فریبنده، حقیقتی تلخ را در دل خود پنهان کرده است: بخش بزرگی از این نقدینگی تنها توسط دهکهای بالای جامعه تزریق میشود، در حالی که بسیاری از مردم عادی برای خرید کالاهای اساسی به تخفیفهای ویژه یا کارتهای اعتباری متوسل شدهاند.
ریشههای شکلگیری اقتصاد K-شکل چیست؟
اصطلاح «اقتصاد K-شکل» (K-shaped economy) که اولین بار در سال ۲۰۲۰ و دوران پاندمی بر سر زبانها افتاد، اکنون به توصیفی دقیق از وضعیت فعلی جهان تبدیل شده است. «جوآن هسو» (Joanne Hsu)، مدیر نظرسنجیهای مصرفکنندگان در دانشگاه میشیگان، معتقد است این اصطلاح بیانگر تجربهای کاملاً متفاوت از اقتصاد در میان اقشار مختلف جامعه است.
در این مدل، خط بالایی حرف K نماد ثروتمندانی است که با اعتمادبهنفس در حال خرج کردن هستند و خط پایینی، نماد افرادی است که برای تامین معاش روزانه خود تقلا میکنند. این دوپارگی اقتصادی اکنون حتی در نحوه خرید و انتخاب رستورانها نیز به وضوح دیده میشود.
آمارهای نگرانکننده از شکاف طبقاتی
تحلیلهای موسسه «مودیز آنالیتیکس» (Moody’s Analytics) نشان میدهد که تنها ۱۰ درصد از خانوارهای ثروتمند، مسئول نیمی از کل هزینهکردهای جامعه هستند. «پیتر اتواتر» (Peter Atwater)، مدرس اقتصاد در کالج ویلیام و مری که از مروجان اصلی این اصطلاح است، میگوید: «امیدوار بودم این وضعیت موقتی باشد، اما بازار سرمایه رکورد میزند و ثروتمندان روی پله برقی رو به بالا هستند، در حالی که دستمزد کارگران با کمترین سرعت رشد میکند.»
عوامل متعددی به این شکاف دامن زدهاند؛ از جمله:
- نرخ بیکاری ۴.۶ درصدی که در چهار سال اخیر بیسابقه بوده است.
- تاثیرات تورم و تعرفههای تجاری بر قیمت کالاهای مصرفی.
- نگرانی از جایگزینی مشاغل توسط هوش مصنوعی.
واکنش بازار و سیاستگذاران به دوقطبی شدن جامعه
حتی غولهای اقتصادی نیز متوجه این تغییر رفتار شدهاند. شرکتهایی که کالاهای لوکس میفروشند، شاهد شکوفایی هستند؛ به عنوان مثال، شرکت هواپیمایی «دلتا ایرلاینز» (Delta Air Lines) اعلام کرده است که فروش بلیطهای درجه یک (Premium) از بلیطهای معمولی پیشی گرفته است. در مقابل، شرکتهای خردهفروشی شاهد هجوم مشتریانی هستند که به دنبال کالاهای ارزانقیمت میگردند.
«جروم پاول»، رییس فدرال رزرو در کنفرانس خبری اخیر خود رسماً به این موضوع واکنش نشان داد و تایید کرد که مصرفکنندگان طبقات پایین به شدت تحت فشار هستند و به سمت محصولات ارزانتر کوچ کردهاند. به گفته «اتواتر»، آمریکاییها اکنون در دو دنیای کاملاً متفاوت زندگی میکنند؛ دنیایی که در آن فرودستان نمیتوانند چشم خود را بر وفور نعمت در طبقات بالایی ببندند.
